Sân bay Long Thành: Khi một đường hầm chậm nhịp, cả sân bay phải đứng chờ

Lâm Trực@

Ở công trường Sân bay Long Thành, những cần cẩu vẫn quay, xe tải vẫn cuốn bụi đỏ chạy giữa đại công trường khổng lồ. Nhìn từ xa, người ta có cảm giác mọi thứ đang lao về phía trước với tốc độ của một giấc mơ hạ tầng thế kỷ.

Nhưng dưới lòng đất, nhiều mắt xích vẫn chưa nối được với nhau.

Những đoạn hầm kỹ thuật còn dang dở. Những tuyến cáp chưa thể kéo. Những thiết bị hàng triệu USD phải tháo xuống lưu kho vì chưa có điện vận hành. Và nhiều công trình đã hoàn thành nhưng vẫn chưa thể hoạt động.

Theo báo cáo của Tổng Công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) gửi Bộ Xây dựng, hàng loạt hạng mục không lưu của sân bay Long Thành đã cơ bản hoàn tất nhưng chưa thể nghiệm thu do phụ thuộc vào gói thầu 4.8 của Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV).

Khoảng 8km hầm tuynel kỹ thuật và nhiều tuyến băng ống cáp vẫn chưa được bàn giao.

Con số ấy nghe có vẻ nhỏ giữa một dự án hàng chục tỷ USD, nhưng chính nó lại đang làm cả hệ thống không thể vận hành đồng bộ.

Không có hầm kỹ thuật thì không kéo được cáp quang.

Không kéo được cáp quang thì hệ thống radar, điều hành bay, phát sóng, cảnh báo thời tiết… không thể liên động.

Và khi hệ thống chưa thể chạy thử, mục tiêu đưa toàn bộ sân bay vào khai thác cuối năm lập tức trở nên áp lực hơn bao giờ hết.

Long Thành đang cho thấy một thực tế quen thuộc của các đại dự án ở Việt Nam: công trình không chậm vì thiếu bê tông hay máy móc, mà chậm vì các bộ phận không khớp nhịp với nhau.

Nhiều người chỉ nhìn thấy nhà ga, đường băng hay tháp điều khiển mọc lên từng ngày. Nhưng thứ quyết định một sân bay có thể hoạt động hay không lại nằm ở những phần hạ tầng âm thầm dưới mặt đất: điện, nước, thoát nước, cáp quang, hầm kỹ thuật.

Một mắt xích chậm, cả guồng máy phải đứng chờ.

VATM cho biết nhiều thiết bị chuyên ngành hiện phải tháo dỡ tạm thời để tránh hư hỏng do độ ẩm và thiếu điện ổn định. Điều đó đồng nghĩa nguy cơ phát sinh thêm chi phí, gia hạn hợp đồng, thậm chí bị phạt tiến độ.

Trong khi đó, mùa mưa miền Nam đang tới gần. Hệ thống thoát nước chưa hoàn thiện khiến nhiều khu vực ngập cục bộ khi mưa lớn. Việc kéo cáp, vận chuyển thiết bị và thi công ngầm sẽ càng khó khăn hơn nếu mặt bằng tiếp tục chậm bàn giao.

Điều đáng nói là không chỉ dự án không lưu bị ảnh hưởng. Sáu trụ sở cơ quan quản lý Nhà nước tại sân bay Long Thành cũng đã xây xong nhưng chưa thể vận hành vì chưa được đấu nối điện nước.

Những tòa nhà ấy hiện giống như các “ốc đảo bê tông” đứng chờ hạ tầng tìm đến.

Có lẽ đây mới là điều khiến người ta trăn trở nhất.

Chúng ta thường quen chạy đua tiến độ bằng những gì nhìn thấy được phía trên mặt đất. Nhưng hạ tầng hiện đại chỉ thực sự sống khi toàn bộ hệ thống được kết nối thành một cơ thể thống nhất.

Một đường cáp.

Một tuyến thoát nước.

Một nguồn điện ổn định.

Những thứ tưởng nhỏ ấy lại quyết định thành bại của cả công trình mang tầm vóc quốc gia.

Dẫu vậy, Long Thành vẫn còn cơ hội về đích đúng hẹn nếu các nút thắt được tháo gỡ bằng sự điều hành quyết liệt và trách nhiệm rõ ràng. Dư luận có quyền kỳ vọng dưới sự chỉ đạo của Lê Minh Hưng và Chính phủ, các bên sẽ buộc phải tăng tốc để bảo đảm tiến độ cuối cùng của dự án.

Bởi Long Thành lúc này không chỉ là một sân bay.

Nó còn là phép thử đối với năng lực điều phối, khả năng giữ cam kết tiến độ và bản lĩnh điều hành của bộ máy quản trị quốc gia trong một công trình mang tầm vóc thế kỷ.