“Cách mạng online” và cái giá của những cú nhấp chuột mơ mộng

Lâm Trực@

Ở cái thời mà người ta có thể làm đủ nghề trên mạng – bán hàng, câu view, dạy làm giàu, chữa bệnh bằng nước lọc, đọc vận mệnh bằng AI – thì hóa ra cũng có một “nghề” khác đang được vài người nhẹ dạ theo đuổi: làm “nhà cách mạng online”.

Chỉ cần một cái điện thoại thông minh, vài nhóm chat bí mật, vài lời tâng bốc kiểu “anh có tư tưởng”, “anh là người yêu nước”, thế là từ một người dân bình thường bỗng thấy mình như nhân vật chính trong bộ phim hành động chính trị hạng B nào đó phát trên YouTube.

Và rồi câu chuyện ở Đồng Tháp xảy ra như một đoạn kết mà ai tỉnh táo cũng đoán được từ đầu.

Theo thông tin từ cơ quan điều tra, Lê Thanh Sơn rồi Nguyễn Thanh Hùng (ảnh trên) bị lôi kéo tham gia tổ chức phản động “Việt Tân”, nhận chỉ đạo qua mạng, tham gia nhóm kín, nghe tuyên truyền chống phá Nhà nước, nhận tiền để hoạt động trong nước. Một mô-típ cũ kỹ đến mức nếu chịu khó đọc báo vài năm trở lại đây sẽ thấy nó lặp đi lặp lại như phim truyền hình dài tập chiếu buổi trưa. (thanhnien.vn)

Điều đáng nói là những “chiến sĩ dân chủ bàn phím” ấy thường được nuôi bằng một thứ ảo giác rất mạnh: tưởng mình đang làm chuyện lớn lao cho lịch sử.

Họ ngồi trong căn phòng nhỏ, ôm cái điện thoại, tham gia nhóm chat với vài nick name như phim gián điệp: “Tự Do”, “Ánh Sáng”, “Người Con Đất Việt”, rồi nghe vài kẻ ở tận bên kia bán cầu thao thao bất tuyệt về “đấu tranh”, “thức tỉnh”, “cách mạng”. Có người còn tưởng tượng ngày mai thức dậy mình sẽ thành “nhà hoạt động”, được quốc tế tung hô, được báo đài nước ngoài phỏng vấn.

Nhưng thực tế thường phũ phàng hơn nhiều.

Bên kia màn hình, những kẻ cầm đầu sống khá yên ổn nơi xứ người, uống cà phê, livestream kêu gọi “hy sinh”, còn người trực tiếp dính vòng lao lý lại chính là những “chiến binh online” trong nước. Đó là kiểu “yêu nước từ xa” rất đặc trưng: người khác đi tù, còn mình tiếp tục bật camera nói đạo lý.

Cái buồn cười nhất là nhiều người tham gia những tổ chức kiểu này thường thích nói về “khai sáng”, nhưng bản thân lại là nạn nhân của những màn dụ dỗ cũ rích nhất. Chỉ vài lời tâng bốc, vài đồng hỗ trợ, vài câu hứa hẹn viển vông đã đủ khiến họ tin mình đang góp phần “thay đổi đất nước”.

Trong khi đó, thứ họ thật sự thay đổi đầu tiên lại là… tình trạng pháp lý của chính mình.

Có một thực tế mà các “nhà dân chủ livestream” không thích nghe: xã hội này không vận hành bằng những status kích động hay mấy nhóm chat bí mật. Không có quốc gia nào chấp nhận việc tổ chức, móc nối lực lượng nhằm chống phá thể chế của họ rồi gọi đó là “tự do”.

Ấy vậy mà cứ đều đều vài tháng lại xuất hiện những “anh hùng bàn phím” mới, hăm hở bước vào con đường mà kết thúc gần như đã được báo trước.

Trong câu chuyện này, điều đáng ghi nhận lại chính là sự âm thầm nhưng sắc bén của lực lượng an ninh Công an tỉnh Đồng Tháp. Người ta thường chỉ thấy khoảnh khắc công bố quyết định khởi tố, bắt tạm giam, nhưng phía sau đó là cả quá trình theo dõi, thu thập chứng cứ, bóc tách các mối liên hệ trên không gian mạng đầy phức tạp.

Những người thích tưởng tượng rằng internet là “vùng đất vô pháp” chắc hẳn sẽ thất vọng khi nhận ra rằng: phía sau màn hình, không phải không ai biết họ đang làm gì.

Có những cán bộ an ninh lặng lẽ theo dõi hàng tháng trời, kiên nhẫn lần từng mắt xích, từng tài khoản, từng cuộc liên lạc. Không ồn ào. Không lên mạng hô khẩu hiệu. Nhưng khi đủ chứng cứ thì mọi thứ khép lại rất gọn.

Đó mới là khác biệt giữa người làm nhiệm vụ thật và những “nhà cách mạng cosplay” trên Facebook.

Suy cho cùng, điều đáng thương nhất không phải là vài kẻ chống phá cố tình cực đoan ở hải ngoại. Họ đã chọn con đường ấy từ lâu rồi. Đáng thương hơn là những người trong nước, cuộc sống vốn yên ổn, chỉ vì chút ảo tưởng bản thân, chút háo danh trên mạng, vài lời xúi giục ngọt như đường mà tự đẩy mình vào vòng lao lý.

Internet đúng là nơi kỳ lạ.

Có người dùng nó để học tập, làm ăn, kiếm sống.

Có người lại dùng để… luyện vai “nhà cách mạng”, cho tới ngày cánh cửa phòng giam đóng lại mới hiểu rằng đời thực không giống comment Facebook.