Làm giả bệnh án: Lợi dụng chính sách nhân đạo

Lâm Trực@

Có những vụ án không chỉ khiến người ta giật mình vì quy mô, mà còn buộc phải lặng đi vì cách con người thản nhiên bẻ cong những giá trị tưởng như không thể mua bán. Vụ án làm giả bệnh án để trốn tránh chấp hành án, vừa bị Công an tỉnh Bắc Ninh khởi tố ngày 2/5, là một lát cắt như thế – lạnh lẽo, trần trụi và đầy ám ảnh.

32 bị can. Trong đó: 6 người bị khởi tố về tội “giả mạo trong công tác”, 26 người về tội “sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức”. Nhưng phía sau những con số ấy là một câu chuyện kéo dài từ năm 2022 đến tận tháng 9/2025 – một đường dây không chỉ có tội phạm mà còn có sự tiếp tay của những người lẽ ra phải giữ gìn chuẩn mực.

Điều đáng nói, vụ án này không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật đơn thuần. Nó là sự lợi dụng một chính sách nhân văn.

Pháp luật cho phép người bị kết án nếu mắc bệnh nặng, hiểm nghèo có thể được tạm hoãn chấp hành án. Đó là một cánh cửa mở ra từ lòng trắc ẩn của xã hội – nơi con người, dù phạm tội, vẫn được đối xử bằng sự nhân đạo. Nhưng chính cánh cửa ấy đã bị một số người biến thành lối thoát có giá – vài chục đến hàng trăm triệu đồng cho một “tấm vé” trì hoãn công lý.

Cách thức không mới, nhưng mức độ khiến người ta phải rùng mình.

Những người đáng lẽ phải thi hành án đã không tìm đến sự ăn năn, mà tìm đến các mối quan hệ. Từ các “đầu mối trung gian”, họ được dẫn dắt đến một nơi lẽ ra phải cứu chữa con người: bệnh viện. Và ở đó, cái gọi là “bệnh tật” được dựng lên như một vở kịch có kịch bản hoàn chỉnh.

Một phó giám đốc bệnh viện – Hoàng Văn Huấn – trở thành người “đạo diễn”. Những điều dưỡng, bác sĩ – những người quen với sinh mệnh con người – lại tham gia vào việc tạo ra những hồ sơ bệnh án không có thật. Kết quả xét nghiệm được làm giả. Hồ sơ điều trị được lập khống. Những tờ giấy vốn phải phản ánh nỗi đau thể xác, nay trở thành công cụ hợp thức hóa sự gian dối.

Có những người không hề mắc bệnh, không hề bước chân vào phòng bệnh, nhưng lại “mang” trên mình một chẩn đoán nặng nề: lao phổi độ 4, kháng đa thuốc. Một căn bệnh đáng sợ bị biến thành chiếc khiên che chắn cho những người đang trốn tránh trách nhiệm trước pháp luật.

Ở đây, vấn đề không còn là chuyện cá nhân sai phạm. Nó là sự xuống cấp của chuẩn mực nghề nghiệp và đạo đức công vụ.

Người thầy thuốc, từ lâu vẫn được xã hội đặt vào một vị trí đặc biệt – nơi mỗi chữ ký không chỉ là thủ tục hành chính mà còn là lời cam kết với sự thật. Nhưng trong vụ án này, chữ ký ấy lại trở thành công cụ để “mua bán thời gian”, để trì hoãn sự nghiêm minh của pháp luật.

Và điều đáng lo ngại hơn, đây không phải là hành vi bột phát. Nó có tổ chức, có phân công, có quy trình – từ tiếp nhận “khách hàng”, làm giả xét nghiệm, lập hồ sơ, đến cấp giấy tờ hoàn chỉnh. Một “dây chuyền” vận hành trơn tru – chỉ tiếc rằng nó không phục vụ sự sống, mà phục vụ sự gian dối.

Không một xã hội nào có thể vận hành lành mạnh nếu những “bệnh án giả” được chấp nhận như một lối thoát bình thường.

Việc cơ quan điều tra khởi tố, mở rộng vụ án và kêu gọi các đối tượng liên quan ra trình báo không chỉ là một bước đi tố tụng. Đó còn là lời khẳng định rõ ràng: không có “vùng xám” cho những hành vi lợi dụng chính sách nhân đạo để trục lợi.

Công lý có thể chậm, nhưng không thể bị mua.

Một chi tiết đáng suy nghĩ: những hồ sơ bệnh án giả có thể được “gia hạn” sau mỗi 6 đến 12 tháng nếu người ta tiếp tục bỏ tiền làm lại. Nghĩa là, nếu không bị phát hiện, vòng lặp gian dối ấy có thể kéo dài vô tận – như một căn bệnh mãn tính của đạo đức.

Vì thế, câu chuyện này không chỉ dừng lại ở việc xử lý một đường dây tội phạm. Nó đặt ra một yêu cầu lớn hơn: phải bịt kín những kẽ hở để chính sách nhân đạo không bị biến thành công cụ phục vụ lợi ích cá nhân.

Nhưng quan trọng hơn, đó là việc phục hồi những giá trị căn cốt: trách nhiệm, danh dự và sự trung thực.Bởi nếu một xã hội mà giấy tờ có thể mua, bệnh tật có  , thì điều bị tổn thương sâu sắc nhất không phải là pháp luật, mà là niềm tin. Và khi niềm tin đã bị bào mòn, thì mọi bản án, dù nghiêm khắc đến đâu, cũng chỉ là phần ngọn của một vấn đề sâu xa hơn rất nhiều.