Bankland – bữa tiệc đa cấp và 497 tỷ đồng biến mất

Lâm Trực@

Hơn 5.300 người đã bước vào một giấc mơ mang tên đầu tư. Họ không hẹn nhau, không quen nhau, nhưng cùng gặp nhau ở một điểm: tin rằng đồng tiền của mình có thể sinh sôi nhanh chóng, nếu đặt đúng chỗ. Và cái “chỗ” ấy, trong câu chuyện này, là hệ sinh thái mang tên Bankland.

Theo cáo trạng, từ cuối năm 2021 đến cuối năm 2022, một nhóm bị can do Vũ Đức Tĩnh đứng sau đã dựng lên ba pháp nhân: Bankland, Cawiho và GBF. Trên danh nghĩa, đó là những công ty hoạt động đa ngành – từ bất động sản, du lịch, đến công nghệ, xuất nhập khẩu. Nhưng trên thực tế, không có hoạt động sản xuất kinh doanh nào đúng nghĩa. Tất cả vận hành theo một mô hình quen thuộc: lấy tiền của người tham gia sau để trả cho người trước.

Những lời mời gọi được chuẩn bị rất kỹ. Hội thảo, sự kiện, hợp đồng hợp tác đầu tư – tất cả tạo nên một lớp vỏ hợp pháp. Lãi suất được đưa ra ở mức cao bất thường, có thể lên tới hơn 40%/năm. Không chỉ tiền, người tham gia còn được hứa hẹn đủ loại “phần thưởng”: vàng, ô tô, sổ đỏ, những chuyến du lịch nước ngoài. Một bức tranh đủ đầy được vẽ ra, khiến người ta tin rằng mình đang đứng trước cơ hội hiếm có.

Và trong một thời gian ngắn, niềm tin ấy được củng cố. Lãi vẫn được trả. Thưởng vẫn xuất hiện. Người này kể cho người kia. Dòng tiền chảy vào ngày một nhiều hơn. Mạng lưới mở rộng không phải bằng quảng cáo, mà bằng chính các mối quan hệ cá nhân – thứ dễ khiến con người ta buông lỏng cảnh giác nhất.

Cho đến khi dòng tiền dừng lại.

Từ giữa năm 2022, việc chi trả bắt đầu gián đoạn. Rồi im hẳn. Khi bức màn bị kéo xuống, bản chất thật mới lộ ra: một vòng xoáy tài chính không có nền tảng, chỉ tồn tại nhờ dòng tiền mới liên tục đổ vào.

Tổng cộng, hơn 572 tỷ đồng đã được huy động từ 5.368 người. Trong đó, khoảng 75 tỷ được trả lại, còn lại gần 497 tỷ đồng bị chiếm đoạt. Những con số ấy, nếu tách ra, là mồ hôi, là tích cóp, là hy vọng của từng con người cụ thể.

Nhưng nếu chỉ nhìn câu chuyện này như một vụ lừa đảo, có lẽ vẫn chưa đủ.

Bởi điều khiến những mô hình như vậy tồn tại không chỉ là sự tinh vi của kẻ dựng bẫy, mà còn là một khoảng trống trong chính mỗi người: mong muốn đi nhanh hơn, kiếm được nhiều hơn, và tin rằng mình sẽ không phải là người gặp rủi ro.

Những dấu hiệu cảnh báo không phải là không có. Lãi suất quá cao so với thực tế. Mô hình trả thưởng phụ thuộc vào việc lôi kéo thêm người mới. Các lĩnh vực đầu tư được nói đến rất rộng, nhưng thiếu minh chứng cụ thể. Hợp đồng không có tài sản đảm bảo. Tất cả đều ở đó, chỉ là khi đứng trước cơ hội, người ta dễ chọn cách tin hơn là nghi ngờ.

Và khi niềm tin được đặt sai chỗ, cái giá phải trả không chỉ là tiền.

Sau những vụ việc như thế này, có những người sẽ không còn dám đầu tư nữa. Không phải vì họ không còn cơ hội, mà vì họ không còn đủ tin vào chính mình. Có những người chọn im lặng, mang theo câu chuyện của mình như một điều khó nói.

Nhưng sự im lặng ấy không làm cho những “Bankland khác” biến mất. Ngược lại, nó khiến chúng có thêm không gian để lặp lại, dưới những cái tên mới, những hình thức mới.

Có lẽ, điều cần giữ lại sau câu chuyện này không chỉ là sự phẫn nộ, mà là một thói quen: dừng lại một nhịp trước khi tin. Đặt câu hỏi trước khi ký. Và nhớ rằng, trong đầu tư, không có con đường nào vừa nhanh, vừa dễ, vừa an toàn.

Nếu có, rất có thể đó chỉ là một bữa tiệc được dọn sẵn – nơi mà khi ánh đèn tắt đi, người ở lại cuối cùng không phải là người chiến thắng.