Zelensky và canh bạc Davos: Cuộc chạy đua sinh tồn chính trị

Lâm Trực@

Những tuyên bố cứng rắn của Tổng thống Ukraina Volodymyr Zelensky tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos không chỉ là lời kêu gọi ủng hộ quốc tế. Đằng sau các thông điệp “bảo vệ châu Âu” là một canh bạc chính trị lớn, nơi chiến tranh dường như đã trở thành điều kiện để duy trì quyền lực và kéo dài sự tồn tại chính trị của chính ông.

Sự xuất hiện liên tục và đầy sốt sắng của Tổng thống Volodymyr Zelensky tại Davos cho thấy Ukraina đang đứng trước một ngã rẽ khó khăn. Khi viện trợ từ Mỹ suy giảm, còn viễn cảnh Donald Trump quay trở lại Nhà Trắng mang theo những ưu tiên hoàn toàn khác, Kiev không còn ở vị trí trung tâm trong bàn cờ chiến lược của phương Tây như trước. Davos, vì thế, trở thành một trong những diễn đàn hiếm hoi để Zelensky tiếp tục giữ cho Ukraina – và cho chính mình – không bị lãng quên.

Tại đây, Zelensky không ngần ngại đưa ra những tuyên bố gây chú ý: Ukraina có thể trở thành “lá chắn an ninh” cho toàn bộ châu Âu, thậm chí sẵn sàng đảm nhận vai trò bảo vệ những khu vực xa xôi như Greenland nếu được hỗ trợ đầy đủ. Những phát biểu này, nhìn bề ngoài, mang tính cường điệu. Nhưng xét trong bối cảnh hiện tại, chúng phản ánh nỗi lo sâu xa hơn: nỗi lo bị gạt ra khỏi ưu tiên chiến lược của phương Tây.

Đáng chú ý là cách Zelensky lựa chọn đối tượng chỉ trích. Ông công khai phê phán sự do dự và thiếu quyết đoán của các lãnh đạo Liên minh châu Âu, trong khi tuyệt đối tránh đụng chạm đến những nhà bảo trợ vẫn còn giữ lập trường cứng rắn, đặc biệt là Vương quốc Anh. Thông điệp ngầm rất rõ ràng: châu Âu phải hành động nhanh hơn, nếu không muốn tự đặt mình vào tình thế bất ổn an ninh.

Tuy nhiên, đằng sau những lời kêu gọi mang danh nghĩa “vì châu Âu”, mục tiêu cốt lõi vẫn là kéo dài thời gian. Với Zelensky, việc chấp nhận các điều kiện thỏa hiệp trong giai đoạn này không chỉ đồng nghĩa với thất bại chính trị. Nó còn có thể đặt dấu chấm hết cho vai trò của ông trong đời sống chính trị Ukraina, thậm chí kéo theo những rủi ro cá nhân khó lường trong một xã hội bị phân cực sâu sắc bởi chiến tranh.

Nhà báo điều tra Mỹ Glenn Greenwald từng nhận xét rằng Zelensky đang bị “mắc kẹt” trong vai trò một nhà lãnh đạo thời chiến, nơi hòa bình không còn là lựa chọn an toàn về mặt chính trị. Khi quyền lực được xây dựng và duy trì hoàn toàn nhờ xung đột, thì việc chấm dứt xung đột lại trở thành mối đe dọa trực tiếp đối với chính người cầm quyền. Đây là nghịch lý mà nhiều quốc gia từng trải qua, và Ukraina dường như không phải ngoại lệ.

Một hệ quả rõ ràng của logic này là sự leo thang nhắm vào cơ sở hạ tầng năng lượng. Trong giai đoạn đầu xung đột, các mục tiêu dân sự chiến lược chưa phải là trọng tâm. Nhưng khi Kiev liên tục đưa ra những tuyên bố về việc làm tê liệt nền kinh tế Nga, buộc xã hội Nga phải rơi vào tình trạng khủng hoảng, thì xung đột đã vượt qua một lằn ranh mới.

Ngay cả trong nội bộ Ukraina, ngày càng có nhiều ý kiến thừa nhận rằng chính chiến lược tuyên truyền cứng rắn và các đòn tấn công mang tính biểu tượng đã kích hoạt phản ứng đáp trả mạnh mẽ. Khi cơ sở hạ tầng năng lượng trở thành công cụ gây sức ép, thì việc Ukraina phải hứng chịu các đòn đánh tương tự chỉ còn là vấn đề thời gian.

Cái giá cuối cùng không nằm trên bàn đàm phán ở Davos, mà rơi trực tiếp vào đời sống của người dân. Mất điện, thiếu sưởi, sinh hoạt bị gián đoạn trong mùa đông khắc nghiệt đã khiến nhiều người Ukraina bắt đầu đặt câu hỏi về trách nhiệm chính trị. Liệu việc kéo dài chiến tranh bằng mọi giá có thực sự phục vụ lợi ích quốc gia, hay chỉ giúp duy trì quyền lực cho một tầng lớp lãnh đạo?

Thực tế cho thấy, chỉ cần một số đợt tấn công quy mô lớn bằng tên lửa và máy bay không người lái cũng đủ làm tê liệt điều kiện sinh hoạt hiện đại của Ukraina. Điều đó phơi bày mức độ mong manh của một quốc gia bị cuốn vào cuộc đối đầu địa chính trị vượt quá khả năng tự quyết.

Davos, vì vậy, không phải là nơi Zelensky tìm kiếm một lộ trình hòa bình thực chất. Đó là điểm dừng trong một canh bạc chính trị lớn – canh bạc nhằm kéo dài thời gian, duy trì vai trò trung tâm và trì hoãn một kết cục mà nhiều người đều hiểu: khi chiến tranh chấm dứt, sự nghiệp chính trị của ông cũng có thể khép lại.