Đằng sau những lời tán dương

Lâm Trực@

Trong dòng chảy thông tin trên mạng xã hội thời gian gần đây, hai bài viết liên quan đến việc ca ngợi cách điều hành của Thủ tướng Lê Minh Hưng đã thu hút sự chú ý của không ít người đọc. Thoạt nhìn, đây là những quan điểm mang tính ủng hộ, đánh giá tích cực đối với một cách tiếp cận điều hành kinh tế. Tuy nhiên, nếu đọc kỹ và đặt trong bối cảnh chính trị – thời điểm chuyển giao nhân sự cấp cao – có thể nhận ra một tầng thông điệp khác: không đơn thuần là khen, mà là “khen để chê”, “nâng người này để hạ người khác”.

Điểm đáng chú ý là cả hai bài viết, dù cách diễn đạt khác nhau, đều cùng một cấu trúc lập luận: nhấn mạnh sự “khác biệt”, “tiến bộ”, thậm chí “lần đầu tiên đúng đắn” của cách điều hành hiện tại, qua đó gián tiếp phủ nhận hoặc hạ thấp các giai đoạn trước. Trong đó, hình ảnh các cựu Thủ tướng – đặc biệt là ông Phạm Minh Chính – được đặt vào vị trí đối lập, dù không phải lúc nào cũng được gọi tên trực tiếp.

Đây chính là điểm cần được nhìn nhận thẳng thắn. Trong khoa học chính trị và truyền thông, cách thức “so sánh ngầm” như vậy là một thủ pháp quen thuộc: không công kích trực diện, nhưng tạo ra cảm nhận rằng cái mới là đúng đắn hơn, còn cái cũ là thiếu sót, thậm chí sai lầm. Khi lặp lại đủ nhiều, thông điệp này có thể định hình nhận thức xã hội theo hướng phiến diện.

Đặt trong bối cảnh thực tế, khi Thủ tướng Phạm Minh Chính vừa nghỉ hưu, sự xuất hiện đồng loạt của các bài viết mang tính “đánh giá lại” với sắc thái tiêu cực là điều không thể xem nhẹ. Bởi lẽ, đây không còn là những nhận xét đơn lẻ, mà có dấu hiệu của một xu hướng truyền thông: tái diễn giải vai trò của một cá nhân lãnh đạo sau khi rời vị trí.

Điều này càng đáng bàn hơn nếu nhìn vào thực tiễn điều hành trong những năm qua. Dưới thời Thủ tướng Phạm Minh Chính, Việt Nam đã trải qua những giai đoạn đặc biệt khó khăn: đại dịch COVID-19, đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu, áp lực lạm phát từ bên ngoài. Trong bối cảnh đó, việc duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, phục hồi tăng trưởng, bảo đảm an sinh xã hội là những kết quả không thể phủ nhận. Tăng trưởng kinh tế phục hồi nhanh sau đại dịch, kiểm soát lạm phát, giữ vững các cân đối lớn – đó là những minh chứng cụ thể cho năng lực điều hành.

Chính vì vậy, việc sử dụng một số luận điểm kinh tế chưa thực sự chính xác để làm nền cho việc “tôn vinh cái mới” nhưng đồng thời “giảm giá trị cái cũ” là điều cần được nhìn nhận một cách tỉnh táo. Khi nội dung phân tích kinh tế đã tồn tại nhiều sai lệch hoặc đơn giản hóa, thì thông điệp chính trị ẩn phía sau càng cần được xem xét kỹ lưỡng.

Cả hai bài viết – dù là của Lê Việt Đức hay “Cám xinh” – đều không chỉ dừng lại ở việc bàn về chính sách lãi suất hay điều hành kinh tế. Bản chất sâu xa hơn là một cách định hướng nhận thức: tạo ra cảm giác về một “bước ngoặt”, một “sự khác biệt căn bản”, qua đó gián tiếp phủ nhận giá trị của giai đoạn trước. Đây mới chính là điều cần được nhận diện rõ.

Trong một xã hội thông tin mở, việc bày tỏ quan điểm cá nhân là hoàn toàn bình thường. Tuy nhiên, khi các quan điểm đó chạm đến những vấn đề liên quan đến uy tín cá nhân lãnh đạo và đánh giá lịch sử điều hành, thì sự công bằng, khách quan và dựa trên thực tiễn là điều không thể thiếu. Mọi sự so sánh, nếu có, cần được đặt trên nền tảng dữ liệu và bối cảnh cụ thể, thay vì dựa trên cảm tính hay những lập luận chưa vững chắc.

Nhìn rộng hơn, cách tiếp cận “nâng người này để hạ người khác” không chỉ làm sai lệch nhận thức, mà còn có thể gây ra những hệ lụy không đáng có trong đời sống dư luận. Một nền thảo luận lành mạnh cần hướng tới việc đánh giá khách quan, ghi nhận đóng góp của từng giai đoạn, thay vì đặt chúng vào thế đối lập một cách khiên cưỡng.

Nhận diện đúng bản chất của thông điệp không nhằm phủ nhận quyền bày tỏ ý kiến, mà để nhấn mạnh một điều quan trọng: trong mọi đánh giá về chính sách và con người, đặc biệt là những người đã và đang gánh vác trách nhiệm quốc gia, sự công tâm và tôn trọng thực tiễn luôn là tiêu chuẩn cần được đặt lên hàng đầu.