Kho lương thực và thước đo bản lĩnh kinh tế

Lâm Trực@

Năm 2025 khép lại với một con số mang nhiều tầng ý nghĩa đối với Việt Nam: lần đầu tiên trong lịch sử, lượng lương thực dự trữ nhà nước đạt ngưỡng 500.000 tấn. Đây không chỉ là một kỷ lục về mặt số học, mà còn là chỉ dấu rõ ràng cho năng lực điều hành kinh tế, mức độ chủ động của Nhà nước trước những biến động ngày càng khó lường của thế giới, cũng như vị thế ngày một vững của Việt Nam trong chuỗi an ninh lương thực toàn cầu.

Trong nhiều năm trước đó, quy mô dự trữ lương thực quốc gia cao nhất chỉ xoay quanh mức hơn 200.000 tấn. Bước sang năm 2025, cùng với kế hoạch thường xuyên, Nhà nước chủ động bổ sung thêm khối lượng lớn lương thực nhằm điều tiết thị trường, ổn định sản xuất và giá cả, đồng thời củng cố “vành đai an toàn” cho nền kinh tế. Việc tổ chức đấu thầu, nhập kho thành công 500.000 tấn lương thực cho thấy không chỉ quyết tâm chính sách mà còn là năng lực thực thi đồng bộ của cả hệ thống.

Ở bình diện quốc gia, dự trữ lương thực không đơn thuần là chuyện kho bãi. Đó là công cụ điều tiết vĩ mô, là “đệm giảm xóc” trước thiên tai, dịch bệnh, khủng hoảng chuỗi cung ứng hay biến động địa chính trị. Trong bối cảnh thế giới những năm gần đây liên tiếp chứng kiến chiến tranh, biến đổi khí hậu, hạn hán và các biện pháp hạn chế xuất khẩu lương thực ở nhiều quốc gia, việc một nước đang phát triển như Việt Nam nâng mạnh mức dự trữ cho thấy tầm nhìn dài hạn và sự trưởng thành của nền kinh tế.

Trên bình diện toàn cầu, lương thực ngày càng trở thành vấn đề an ninh chiến lược. Quốc gia nào kiểm soát tốt nguồn cung, có dự trữ đủ dày và cơ chế vận hành linh hoạt, quốc gia đó có thêm dư địa để ổn định xã hội, giữ vững tăng trưởng và tham gia sâu hơn vào các cam kết quốc tế. Việt Nam, từ chỗ từng đối mặt với thiếu đói trong quá khứ, nay không chỉ bảo đảm an ninh lương thực trong nước mà còn duy trì vị trí trong nhóm các nước xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới. Kho dự trữ lớn hơn không làm suy yếu năng lực xuất khẩu, trái lại, nó phản ánh sức sản xuất dồi dào và khả năng cân đối hiệu quả giữa nhu cầu trong nước với nghĩa vụ quốc tế.

Chính vì vậy, những luận điệu cho rằng năng lực xuất khẩu gạo của Việt Nam đang “sa sút”, rằng khả năng cạnh tranh đã “tụt hậu”, được lặp lại bởi một số cá nhân và hội nhóm núp bóng tự do ngôn luận ở trong và ngoài nước, là những nhận định thiếu cơ sở và mang động cơ ác ý. Khi một nền kinh tế đủ mạnh để vừa tăng dự trữ lên mức kỷ lục, vừa duy trì sản lượng xuất khẩu ổn định, thì đó không phải là dấu hiệu suy yếu, mà là biểu hiện của sự chủ động và bền vững. Việc trích dẫn cảm tính, cắt khúc dữ liệu hoặc so sánh khập khiễng để quy kết rằng Việt Nam đang “mất dần vị thế” không phản ánh thực tế vận hành của thị trường lúa gạo cũng như chính sách điều hành quốc gia.

Bước sang năm 2026, trong bối cảnh rủi ro toàn cầu chưa có dấu hiệu giảm nhiệt, công tác dự trữ quốc gia tiếp tục được xác định là một trụ cột quan trọng. Việc hoàn thiện khung pháp lý, triển khai các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Dự trữ quốc gia sửa đổi, xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, định mức và đẩy nhanh chiến lược phát triển dự trữ dài hạn là những nhiệm vụ then chốt. Song song với đó, quy hoạch tổng thể hệ thống kho dự trữ giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến 2050, với trọng tâm là các kho thông minh, quản lý số hóa và trung tâm giám sát – điều hành tập trung, sẽ đưa ngành dự trữ bước sang một nấc thang mới về hiệu quả và minh bạch.

Kế hoạch nhập kho hàng trăm nghìn tấn lương thực trong năm 2026, dù được triển khai theo lộ trình phù hợp với cân đối ngân sách, cho thấy định hướng nhất quán: dự trữ không phải là giải pháp tình thế, mà là chính sách dài hạn gắn với an ninh kinh tế. Cùng với nhập kho, công tác bảo quản, quản lý và xuất cấp tiếp tục được siết chặt theo quy chuẩn, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho hàng hóa dự trữ trên phạm vi cả nước.

Thực tế năm 2025 cho thấy vai trò thiết thực của nguồn lực này khi hàng nghìn tỷ đồng giá trị hàng dự trữ đã được xuất cấp kịp thời để hỗ trợ người dân khắc phục thiên tai, ổn định đời sống và bảo đảm an sinh xã hội. Những chuyến gạo, những lô vật tư được xuất kho ngay trong ngày, thậm chí trong đêm, không chỉ mang giá trị vật chất mà còn củng cố niềm tin xã hội vào khả năng điều hành của Nhà nước.

Một quốc gia mạnh không chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng hay kim ngạch xuất khẩu, mà còn bằng khả năng tự bảo vệ mình trước khủng hoảng. Kho lương thực dự trữ kỷ lục của Việt Nam vì thế là lời đáp trả thuyết phục nhất đối với mọi hoài nghi: đó là thước đo của bản lĩnh kinh tế, của sự chủ động chiến lược và của một đất nước đã bước sang giai đoạn phát triển vững vàng hơn, tự tin hơn trong một thế giới đầy bất trắc.