Đưa tượng đài “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” về đúng nơi cần được kể lại lịch sử

Lâm Trực@

Có những tượng đài không chỉ để ngắm. Nó là ký ức được đúc bằng đá, bằng đồng và bằng máu của một thế hệ.

Hà Nội vừa thông tin sẽ di chuyển tượng đài “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” tại khuôn viên Đền Bà Kiệu về Trung đoàn 692, Sư đoàn 301, Bộ Tư lệnh Thủ đô, dự kiến hoàn thành trước ngày 30/9/2026.

Nghe chữ “di chuyển”, có người có thể tiếc. Nhưng nếu nhìn vào ý nghĩa lịch sử của công trình thì đây có lẽ là một sự trở về đúng chỗ.

“Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” không phải một câu khẩu hiệu được nghĩ ra cho đẹp. Đó là câu nói trong thư Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi các chiến sĩ Trung đoàn Thủ đô, gắn với 60 ngày đêm chiến đấu của quân và dân Hà Nội trong những ngày đầu Toàn quốc kháng chiến.

Vì thế, đưa tượng đài về với Bộ Tư lệnh Thủ đô cũng có nghĩa là đưa một biểu tượng của lực lượng vũ trang Thủ đô trở về với chính nơi đang tiếp nối truyền thống ấy.

Điều đáng chú ý là quanh khu vực trung tâm Hà Nội hiện vẫn còn những công trình ghi dấu mùa đông năm 1946, như phù điêu Hà Nội mùa đông 1946 tại chợ Đồng Xuân và tượng đài “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” tại vườn hoa Vạn Xuân. Như vậy, việc di chuyển không đồng nghĩa với xóa bỏ ký ức. Ngược lại, mỗi địa điểm có thể đảm nhận một chức năng khác nhau trong việc bảo tồn và kể lại lịch sử.

Một tượng đài đặt giữa không gian trang nghiêm của lực lượng vũ trang, được cán bộ, chiến sĩ và thế hệ trẻ thường xuyên tiếp cận, tìm hiểu, có khi còn phát huy giá trị giáo dục truyền thống tốt hơn việc chỉ đứng đó như một cảnh quan đô thị.

Lịch sử không nhất thiết phải nằm nguyên một chỗ mới gọi là được bảo tồn. Quan trọng hơn là ký ức ấy được giữ gìn, được giải thích đúng và được truyền lại cho những người sinh sau chiến tranh.

Và với một biểu tượng mang tên “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh”, có lẽ điều cần nhất không phải là nó đứng ở đâu, mà là mỗi thế hệ hôm nay còn hiểu được vì sao cha ông mình đã từng sẵn sàng quyết tử.