Idol không phải là giấy phép để nói gì cũng được

Lâm Trực@

Đây là thần tượng của rất nhiều người.

Hình ảnh được chụp trực tiếp từ phiên livestream tối 5/8, không phải cắt ghép, không phải dựng cảnh, càng không phải sản phẩm của những người “ghét nên bôi nhọ”.

Phiên livestream thu hút lượng người xem cực lớn. Chỉ trong thời gian ngắn đã leo lên nhóm chủ đề được quan tâm trên mạng xã hội. Điều đó cho thấy sức hút của bà Nguyễn Phương Hằng vẫn còn rất mạnh. Nhưng càng nhiều người theo dõi thì càng phải có trách nhiệm với từng lời mình nói, bởi một lời nói trước vài người khác rất nhiều so với một lời nói trước hàng triệu người.

Điều khiến nhiều người ngỡ ngàng không phải chỉ là các nội dung được đề cập mà còn là cách sử dụng ngôn từ. Những cụm từ như “hột le”, “hột lựu”, “chổng mông”, “dạng háng”… cùng nhiều câu chữ tục tĩu khác liên tục xuất hiện. Có những từ ngữ mà có lẽ tra từ điển cũng không thấy, nhưng lại được đưa lên sóng trước hàng triệu người, trong đó có không ít thanh thiếu niên.

Đáng nói hơn, bên cạnh những lời lẽ phản cảm, vô văn hóa là hàng loạt thông tin, cáo buộc và nghi vấn nhằm vào nhiều cá nhân. Tuy nhiên, trong suốt phiên livestream, phần lớn chỉ dừng ở mức phát ngôn một chiều, chưa kèm theo các bằng chứng được công bố để kiểm chứng.

Bà Hằng tiếp tục xoáy vào hai chủ đề quen thuộc.

Thứ nhất là các phát ngôn liên quan đến một số doanh nhân và nghệ sĩ. Trong đó có việc đặt nghi vấn về nguồn gốc tài sản, cáo buộc rửa tiền, yêu cầu cơ quan chức năng vào cuộc, nhắc đến những mối quan hệ phía sau của một số nhân vật và đặt câu hỏi về nguồn tiền của người khác. Bà cũng cho rằng có những nhóm lợi ích thao túng dư luận và thị trường chứng khoán, đồng thời thách thức các cá nhân liên quan lên livestream đối thoại trực tiếp. Đó đều là những phát biểu của bà Hằng; đến thời điểm này, các nội dung đó chưa được cơ quan có thẩm quyền xác nhận.

Chủ đề thứ hai vẫn là thị trường kim cương. Bà tiếp tục kể lại trải nghiệm cá nhân, cho rằng thị trường tồn tại nhiều chiêu trò và cảnh báo người dân cần thận trọng. Đây là nội dung bà đã theo đuổi trong nhiều phiên livestream trước.

Đến cao trào của buổi phát sóng, khi lượng người xem trực tiếp được cho là lên rất cao, phiên livestream đã bị nền tảng TikTok dừng phát. Theo thông báo hiển thị trên nền tảng, lý do là nội dung thiếu cơ sở thông tin và chưa được kiểm chứng. Sau đó, câu chuyện vẫn tiếp tục lan sang các nền tảng khác.

Một nội dung khác cũng gây chú ý là khi bà Hằng nhắc lại vụ cháy Trung tâm Thương mại Quốc tế (ITC) năm 2002. Bà đưa ra nhận định rằng sau vụ cháy đã xảy ra việc thất thoát một “kho vàng của thành phố”. Đây là phát biểu của bà trên livestream; hiện chưa có thông tin chính thức từ cơ quan chức năng xác nhận nội dung này.

Điều đáng suy nghĩ không phải là bà Hằng nói gì, mà là có rất nhiều người sẵn sàng tin ngay lập tức. Trên mạng xã hội, không ít người có tâm lý “chị nói thì chắc đúng”, coi mọi phát ngôn như một sự thật đã được kiểm chứng. Đó mới là điều đáng ngại. Một lời đồn được lặp đi lặp lại nhiều lần chưa bao giờ tự biến thành sự thật, cũng giống như cái cân đặt lệch thì cân cả ngày vẫn không thể thành cân đúng.

Pháp luật không xử lý con người vì họ có quan điểm khác biệt. Nhưng pháp luật có thể xử lý hành vi phát tán thông tin sai sự thật hoặc thông tin chưa được kiểm chứng nếu gây hậu quả theo quy định. Vì vậy, trước khi có kết luận từ cơ quan chức năng, tốt nhất đừng vội chia sẻ hay khẳng định bất cứ điều gì chỉ vì thấy người nói có nhiều người hâm mộ.

Số người xem có thể đo được bằng lượt mắt xem. Uy tín thì không. Uy tín chỉ được tạo nên bằng chứng cứ, bằng sự thật và bằng trách nhiệm đối với từng lời nói của mình. Còn nếu chỉ dựa vào sự cuồng nhiệt của người hâm mộ thì hôm nay có thể là thần tượng, nhưng ngày mai cũng có thể trở thành ví dụ điển hình cho việc mạng xã hội khuếch đại những điều chưa được kiểm chứng.