Chuyện “Tôm khô cao su non”

Lâm Trực@

Có những người làm ăn bằng mồ hôi. Có những người kiếm tương tác bằng trí tuệ. Nhưng cũng có những người chỉ cần một chiếc điện thoại, vài phút dựng clip và một trí tưởng tượng phong phú hơn cả tiểu thuyết trinh thám là đủ tạo ra một cơn bão trên mạng.

Nguyễn Quang Tuyên tại cơ quan điều tra

Mấy ngày qua, dân tình được phen hết hồn khi một tài khoản mạng xã hội tung video khẳng định tôm khô Cà Mau được làm từ… cao su non. Nghe cứ như thể người ta vừa phát minh ra công nghệ mới, biến sản phẩm của cây cao su thành đặc sản biển. Nếu tin theo đoạn clip ấy thì ngành thực phẩm Việt Nam chắc phải được đề cử giải Nobel về khả năng lai tạo giữa đồn điền Đông Nam Bộ với vùng nước mặn Cà Mau.

Khổ nỗi, sau khi cơ quan chức năng vào cuộc xác minh, tất cả chỉ là sản phẩm của trí tưởng tượng. Không có vụ bắt giữ cơ sở sản xuất tôm khô bằng cao su non. Không có người phụ nữ tên Nguyễn Thị Tuyết nào bị bắt vì pha hóa chất cực độc như clip mô tả. Không có xưởng “hô biến” cao su thành tôm. Chỉ có một video sai sự thật lan truyền chóng mặt và hàng chục nghìn người bị dẫn dắt bởi một câu chuyện bịa đặt.

Người đăng tải, ông Nguyễn Quang Tuyên ở Hà Nội, cuối cùng cũng phải thừa nhận thông tin là sai và gỡ bỏ nội dung. Câu xin lỗi đến sau, nhưng những thiệt hại mà tin giả gây ra thì không dễ gỡ như thao tác bấm nút xóa video.

Tội nghiệp nhất vẫn là những người làm nghề chân chính ở Cà Mau. Họ phơi từng mẻ tôm dưới nắng, lo từng đầu ra, giữ từng khách hàng. Vậy mà chỉ vì một clip câu view, cả một ngành hàng bị kéo lên “ghế bị cáo” trước tòa án mạng xã hội. Người ta chưa cần kiểm chứng đã vội chia sẻ. Chưa cần bằng chứng đã hăng hái kết tội. Đám đông trên mạng nhiều khi giống một đoàn tàu mất phanh: ai cũng nghĩ người phía trước đã kiểm tra đường ray rồi nên cứ thế lao theo.

Điều đáng lo hơn là căn bệnh này đang ngày càng phổ biến. Hôm nay là tôm khô cao su non. Ngày mai có thể là nước mắm pha nhớt, cà phê làm từ pin con thỏ hay sầu riêng được đúc bằng bê tông cốt thép. Chỉ cần tiêu đề đủ sốc, nội dung đủ độc, cảm xúc đủ nóng là hàng nghìn người sẵn sàng bấm chia sẻ trước khi kịp dùng đến bộ phận gọi là não để kiểm tra.

Tin giả không chỉ làm méo mó sự thật. Nó còn phá hoại sinh kế của người khác, làm giảm niềm tin xã hội và khiến môi trường thông tin trở nên ô nhiễm chẳng khác nào đổ cả xe rác xuống dòng sông rồi bảo mọi người cứ yên tâm uống nước.

Bởi vậy, trước mỗi thông tin gây phẫn nộ trên mạng, có lẽ thứ cần bật lên đầu tiên không phải là nút “chia sẻ”, mà là câu hỏi rất đơn giản: “Nguồn ở đâu?”. Chỉ một giây tỉnh táo đôi khi có giá trị hơn cả nghìn lượt tương tác. Còn nếu không, chúng ta sẽ tiếp tục trở thành khách hàng trung thành của ngành công nghiệp bịa chuyện đang phát triển nhanh hơn cả tốc độ mạng 5G